Jak leczyć próchnicę

Próchnica zębów (Caries dentium) – przyczyny, objawy i leczenie

Czym jest próchnica? To powszechna, przewlekła choroba bakteryjna zębów, która systematycznie niszczy twarde tkanki zęba. Jej powszechne występowanie próchnicy zębów u pacjentów w każdym wieku stanowi dziś jedno z głównych wyzwań współczesnej stomatologii. Medyczna nazwa tego schorzenia to Caries dentium. Zatem Caries dentium to podstępny wróg. Każda nieleczona próchnica zębów to poważne zagrożenie, dlatego tak ważna jest profilaktyka próchnicy. Prawidłowa higiena jamy ustnej, w tym regularne szczotkowanie zębów oraz dokładne mycie zębów, pozwala skutecznie zapobiegać próchnicy i zapobiegać rozwojowi próchnicy. Należy pamiętać, że ta choroba bakteryjna zębów jest możliwa do pokonania, jeśli odpowiednio wcześnie zareagujemy.

Rola bakterii i płytki nazębnej

Za niszczycielski proces odpowiadają bakterie próchnicotwórcze, w szczególności szczep Streptococcus mutans oraz L. acidophilus. Te szkodliwe bakterie próchnicy namnażają się i zasiedlają lepki osad, jakim jest płytka nazębna, gromadząca się m.in. na gładkich strukturach, jakimi są powierzchnie zębów.

Bakterie próchnicy czerpią energię, metabolizując cukry proste i cukry rafinowane pochodzące z naszej diety. W efekcie produkują groźne kwasy, na których atak najbardziej narażona jest zewnętrzna powierzchnia szkliwa zęba oraz całe szkliwo zęba. Wtedy też rozpoczyna się pierwsze stadium próchnicy. Regularne szczotkowanie zębów oraz mycie zębów to najprostszy sposób, by na bieżąco usuwać bakterie próchnicy, skutecznie zapobiegać próchnicy i bez trudu zapobiegać rozwojowi próchnicy.

Etapy powstawania próchnicy

Aby w pełni zrozumieć ten destrukcyjny proces i kolejne etapy powstawania próchnicy, warto prześledzić, przez jakie etapy próchnicy przechodzi nieleczony ząb i jak wygląda każde kolejne stadium rozwoju próchnicy:

1. Demineralizacja (próchnica początkowa / próchnica wczesna): To początkowy etap rozwoju choroby. Zjawisko to, czyli demineralizacja szkliwa, powoduje utratę niezbędnych minerałów. Demineralizacja to najłagodniejsze stadium próchnicy. Na tym etapie, który określa się fachowo jako próchnica początkowa lub próchnica wczesna, zmiana bywa odwracalna i stanowi dla nas wyraźny sygnał alarmowy. Szybkie i wczesne rozpoznanie próchnicy zębów pozwala w porę powstrzymać chorobę.

2. Próchnica szkliwa: To pełnoobjawowe stadium rozwoju próchnicy. Chroniące ząb szkliwo zęba zostaje trwale uszkodzone. W tej fazie próchnica szkliwa wymaga już bezpośredniej interwencji i wypełnienia przez lekarza. Nieleczona próchnica zębów niebezpiecznie postępuje dalej.

3. Atak na zębinę: Zmiana otwiera bakteriom drogę do głębszych warstw. To stadium próchnicy bardzo często wywołuje już zauważalny ból. Rozległa destrukcja oznacza, że próchnica ma wpływ na nasze codzienne funkcjonowanie.

4. Próchnica miazgi: To ostatnie stadium rozwoju próchnicy, w którym proces zapalny całkowicie obejmuje żywe tkanki wewnątrz. Następuje bardzo groźne zakażenie miazgi zęba.

Należy pamiętać, że wszystkie wymienione etapy powstawania próchnicy następują po sobie płynnie. Kolejne etapy próchnicy i każde zaawansowane stadium próchnicy doskonale pokazują, dlaczego trzeba bezwzględnie zapobiegać próchnicy oraz zapobiegać rozwojowi próchnicy. Szybkie rozpoznanie próchnicy zębów skutecznie zatrzymuje groźne etapy próchnicy.

Rodzaje próchnicy

W stomatologii klasyfikuje się różne typy tego schorzenia. U dorosłych pacjentów najczęściej występuje próchnica zębów stałych. Zależnie od tempa rozwoju oraz wyglądu ubytku, może ona przyjąć postać:

• Próchnica ostra: Szybko postępująca, o jasnym, miękkim dnie. Nieleczona próchnica ostra jest niezwykle bolesna. Gdy nagle atakuje niemal wszystkie zęby naraz, nazywamy ją zjawiskiem, jakim jest próchnica kwitnąca.

• Próchnica przewlekła: Rozwijająca się latami, charakteryzująca się twardym i ciemnym dnie ubytku.

• Próchnica wtórna: Rozwijająca się na styku tkanek zęba z założonymi wcześniej plombami. Z kolei inna próchnica wtórna potrafi podstępnie zniszczyć ząb ukryty pod koroną protetyczną.

U najmłodszych szczególnym zagrożeniem jest próchnica wczesnego dzieciństwa (w tym m.in. bardzo groźna próchnica butelkowa). Dzieci z próchnicą bardzo cierpią z powodu bólu, a szybko postępująca próchnica ma wpływ na przyszłe wady zgryzu. Nieleczone dzieci z próchnicą mogą niestety wymagać bardzo trudnych zabiegów w znieczuleniu, jakimi jest przedwczesne usunięcie zęba.

Objawy i diagnoza

Tylko fachowe i profesjonalne rozpoznanie próchnicy zębów w gabinecie stomatologicznym (przy użyciu lusterka i zgłębnika) uchroni nas przed rozległym borowaniem. Zanim jednak lekarz potwierdzi diagnozę, pacjent może sam zaobserwować pierwszy objaw próchnicy zębów. Jakie są najważniejsze objawy próchnicy?

• Wizualne, podejrzane zmiany na powierzchni (matowe plamy lub gdy szkliwo zęba zmienia odcień).

• Nadwrażliwość na bodźce oraz ból zęba pojawiający się m.in. po spożyciu słodyczy.

Te najważniejsze objawy próchnicy niestety bardzo często są przez pacjentów ignorowane. Należy jednak pamiętać, że nawet drobny objaw próchnicy zębów przeradza się z czasem w ciągły, pulsujący i silny ból zęba. Kolejny bagatelizowany objaw próchnicy zębów to dyskomfort przy piciu zimnych napojów. Kiedy pojawiają się takie najważniejsze objawy próchnicy, konieczna jest natychmiastowa konsultacja specjalistyczna. Każdy odczuwalny objaw próchnicy zębów i wszystkie najważniejsze objawy próchnicy to wyraźny sygnał ostrzegawczy organizmu.

Leczenie i powikłania

Gdy na zębie pojawi się ubytek, standardowe zabiegi stomatologiczne polegają przede wszystkim na precyzyjnym usunięciu zakażonej tkanki. Obecnie zabiegi stomatologiczne są niezwykle nowoczesne i bezbolesne. Stosuje się wtedy wysoko estetyczne wypełnienia kompozytowe. Dziś wypełnienia kompozytowe są bardzo trwałe, doskonale imitują naturalne tkanki, a przy znacznie większych uszkodzeniach stosuje się ceramiczne wypełnienia onlay.

Gdy bakterie całkowicie zniszczą twarde tkanki zęba i dotrą do jego rdzenia, wywołują bolesne i groźne zakażenie miazgi zęba. Wtedy nieleczona próchnica zębów skutkuje całkowitym obumieraniem tkanek wewnętrznych. Konieczne jest w takiej sytuacji leczenie kanałowe (inaczej leczenie endodontyczne). Warto wiedzieć, że skomplikowane leczenie kanałowe to często ostatnia deska ratunku dla własnego uzębienia. Niestety, gdy zniszczenia są zbyt rozległe, ostatecznie czeka nas chirurgiczne usunięcie zęba, co sprawia, że utrata zębów staje się bolesnym faktem.

Zagrożenia ogólnoustrojowe i powikłania nieleczonej próchnicy są dla nas bardzo groźne. Zaniedbanie leczenia próchnicy stwarza permanentne ognisko zapalne dla całego organizmu. Poważne powikłania nieleczonej próchnicy mogą prowadzić do bolesnych ropni i zakażeń układu krążenia. Dalsze zaniedbanie leczenia próchnicy rzutuje na narządy wewnętrzne – próchnica ma wpływ m.in. na kondycję nerek i stan serca (np. zapalenie wsierdzia). Każda mocno zaawansowana i nieleczona próchnica zębów generuje kolejne powikłania nieleczonej próchnicy. Rozległe zaniedbanie leczenia próchnicy oraz liczne choroby jamy ustnej sukcesywnie kumulują niezwykle drastyczne ryzyko rozwoju próchnicy i komplikacji zdrowotnych. Pamiętaj, że próchnica ma wpływ na całe Twoje życie, generując niebezpieczne dla zdrowia i portfela powikłania nieleczonej próchnicy.

Profilaktyka

Znacznie lepiej i taniej jest na co dzień zapobiegać, by chronić swój uśmiech. Właściwa profilaktyka próchnicy zdecydowanie minimalizuje ryzyko rozwoju próchnicy. Aby znacząco zmniejszyć ryzyko rozwoju próchnicy i obniżyć kolejne, narastające w czasie ryzyko rozwoju próchnicy, musisz w pełni świadomie zapobiegać rozwojowi próchnicy. Jak zapobiegać próchnicy i skutecznie zapobiegać rozwojowi próchnicy?

• Szczotkowanie zębów: To absolutny fundament każdego dnia. Codzienne mycie zębów powinno trwać minimum 2 minuty. Odpowiednie szczotkowanie zębów tuż przed snem to absolutny klucz do sukcesu, ale warto również powtarzać mycie zębów rano i po głównych posiłkach. Skrupulatne szczotkowanie zębów i poprawne mycie zębów skutecznie zwalcza szkodliwą płytkę nazębną. Lepki i niebezpieczny osad, czyli wspomniana płytka nazębna, znika wyłącznie dzięki regularnej mechanicznej pracy włosia. Pamiętaj: poprawne szczotkowanie zębów i częste mycie zębów to niezaprzeczalna podstawa zdrowia.

• Oczyszczanie zębów: Samo włosie szczoteczki nie dotrze we wszystkie zakamarki, dlatego oczyszczanie zębów specjalną nicią dentystyczną lub irygatorem to prawdziwy obowiązek. Prawidłowe oczyszczanie zębów w obrębie przestrzeni międzyzębowych to gwarancja sukcesu, bo to właśnie w tych miejscach najczęściej zbiera się szkodliwa płytka nazębna. Staranne oczyszczanie zębów pomaga nam dbać o piękny uśmiech na co dzień.

• Zabiegi higienizacyjne: To profesjonalna higiena jamy ustnej przeprowadzana w gabinecie stomatologicznym (zazwyczaj raz na 6 miesięcy). Regularne zabiegi higienizacyjne (takie jak skaling i piaskowanie) oraz dbanie o to, by domowa higiena jamy ustnej była na najwyższym poziomie, bezpowrotnie usuwa odłożony, twardy kamień. Gabinetowe zabiegi higienizacyjne wzorowo chronią Twój uśmiech.

• Dieta i wzmacnianie: Ogranicz do absolutnego minimum węglowodany i słodkie przekąski. Stosuj sprawdzone pasty z odpowiednim stężeniem minerałów oraz stomatologiczne probiotyki, wspierające mikroflorę. Lekarz może zalecić profesjonalne zabiegi remineralizacyjne, podczas których wykorzystuje się m.in. fluorek sodu. Regularne zabiegi remineralizacyjne i precyzyjnie aplikowany fluorek sodu świetnie wzmacniają zęby przed atakiem kwasów. Tego typu zabiegi remineralizacyjne doskonale odbudowują i zabezpieczają szkliwo.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

1. Czy etapy powstawania próchnicy zawsze bolą? Nie. Próchnica początkowa oraz próchnica wczesna, a także inne najwcześniejsze etapy próchnicy w większości przypadków nie dają żadnego bólu. Stadium rozwoju próchnicy we wczesnej fazie demineralizacyjnej jest całkowicie bezbolesne. Silny ból i nadwrażliwość pojawiają się dopiero, gdy próchnica szkliwa przejdzie głębiej do zębiny i ostatecznie nastąpi bolesne zakażenie miazgi zęba.

2. Czy dzieci z próchnicą wymagają leczenia zębów mlecznych, skoro i tak wypadną? Zdecydowanie tak. Dzieci z próchnicą zmagają się z poważnymi powikłaniami, cierpieniem i problemami przy jedzeniu na co dzień. Nieleczona, agresywna próchnica wczesnego dzieciństwa bezpośrednio infekuje i atakuje też wyrzynające się pod „mleczakami” zęby stałe.

3. Czy tą chorobą można się w jakikolwiek sposób zarazić? Zdecydowanie tak, jest to choroba zakaźna. Bakterie próchnicotwórcze i szkodliwy szczep Streptococcus mutans bardzo łatwo przenoszą się w ludzkiej ślinie (np. przez oblizywanie dziecięcego smoczka przez rodziców).

4. Jak długo rozwija się taki ubytek na zębie? U osób dorosłych próchnica początkowa, a zaraz po niej próchnica wczesna przechodzą w niebezpieczną fazę, jaką jest właściwa próchnica szkliwa w bardzo różnym tempie (zależnym od diety i higieny). Czasami etapy powstawania próchnicy trwają u pacjentów miesiącami, a czasami pełne przejście ubytku w kolejne stadium próchnicy to kwestia nawet kilku lat. U dzieci z kolei cały proces jest znacznie szybszy.

5. Czy wystarczy zapobiegać próchnicy wyłącznie poprzez mycie zębów rano i wieczorem? Samo klasyczne szczotkowanie to stanowczo za mało, aby w pełni i skutecznie zapobiegać rozwojowi próchnicy. Dokładne oczyszczanie przestrzeni za pomocą nici i profesjonalna higiena jamy ustnej w gabinecie są wręcz niezbędne, by maksymalnie ograniczyć występowanie próchnicy zębów. Należy zawsze pamiętać, że w ciasnych zakamarkach, do których nie dociera zwykła szczoteczka, ukrywa się gęsta płytka nazębna.

6. Czy ciemna plamka zaobserwowana w lustrze to zawsze ubytek kwalifikujący się do borowania? Nie zawsze, aczkolwiek właściwe, ostateczne i pewne rozpoznanie próchnicy zębów może postawić wyłącznie lekarz dentysta. Czasem może to być jedynie nieszkodliwy, powierzchowny osad (np. z porannej kawy lub herbaty), jednak nigdy nie należy tego diagnozować samodzielnie.